Қурбонзода Д.Қ. –
Сардори Хадамоти давлатии назорат ва танзим дар соҳаи нақлиёт
Дар ҷаҳони муосир, ки равандҳои ҷаҳонишавӣ бо суръати баланд рушд мекунанд, инсоният дар баробари пешравиҳои илмию техникӣ бо хатарҳои ҷиддии глобалӣ низ рӯ ба рӯ шудааст. Дар байни ин таҳдидҳо, терроризм ва экстремизм (ифротгароӣ) ҳамчун вабои аср ва хатари аввалиндараҷа ба амнияти миллӣ, суботи давлатҳо ва ҳаёти осоиштаи мардум баромад мекунанд. Ин зуҳуроти номатлуб боиси бесуботӣ, харобиҳо ва қурбониҳои зиёди ҷонӣ гашта, ба асосҳои сохти конститутсионӣ ва амнияти давлат хавфи ҷиддӣ ба миён меорад.
Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон барҳақ таъкид намудаанд:
“Террорист ватан, миллат ва дину мазҳаб надорад. Кӯшишҳои ҷудо кардани терроризм ба “худӣ” ва “бегона”, “хуб” ва “бад” метавонад вазъияти ҷаҳонро боз ҳам мураккабтар созад.”
Барои муборизаи самаранок, пеш аз ҳама, донистани моҳияти ин падидаҳо муҳим аст:
- Экстремизм (Ифротгароӣ): Омодагӣ ва майли шахс ё гуруҳҳо барои истифодаи усулҳои радикалии зӯроварӣ бо мақсади расидан ба ҳадафҳои сиёсӣ, динӣ ё идеологӣ мебошад. Он замина ва марҳилаи аввали терроризм аст;
- Терроризм (Даҳшатафканӣ): Марҳилаи олии экстремизм буда, бо истифода аз зӯроварии ҷисмонӣ, таҳдид, куштор ва таркишҳо бо мақсади эҷод кардани тарсу ваҳм дар ҷомеа ва таъсир расондан ба мақомоти давлатӣ амалӣ мешавад.
Решаҳои ин зуҳурот гуногун буда, аз паст будани сатҳи маърифати ҳуқуқӣ ва динӣ, мушкилоти иқтисодию иҷтимоӣ (бекорӣ, камбизоатӣ), инчунин аз геополитикаи ҷаҳонӣ ва истифодаи фазои интернетӣ барои ташвиқу ҷалби ҷавонон сарчашма мегиранд.
Тибқи талаботи моддаи 8-и Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, таъсис ва фаъолияти иттиҳодияҳо ва ҳизбҳое, ки нажодпарастӣ, миллатгароӣ, хусумат ва бадбинии мазҳабиро тарғиб мекунанд, манъ аст. Дар ин замина, бо ҳалномаи Суди Олии кишвар равияи динии “Салафия” иттиҳоди экстремистӣ эътироф шуда, фаъолияти дигар ташкилоти террористиву ифротӣ, аз қабили “Ҳизб-ут-таҳрир”, “Ансоруллоҳ”, Ҳизби наҳзати ислом ва “Гуруҳи 24” низ манъ гардидааст, зеро амалҳои онҳо зиддиконститутсионӣ ва таҳдид ба амнияти миллӣ мебошанд.
Давлати Тоҷикистон заминаи мустаҳками қонунгузориро дар ин самт таъсис додааст:
- Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи муқовимат ба терроризм» (аз 23 декабри соли 2021, № 1808).
- Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи муқовимат ба экстремизм» (аз 2 январи соли 2020, № 1655).
- Бо Фармони Президенти кишвар «Стратегияи пешгирии экстремизм ва терроризм дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи доир ба соли 2040» (аз 26 феврали соли 2026) қабул гардид, ки марҳилаи аввали иҷрои он солҳои 2026–2030-ро фаро мегирад.
Ин ҳуҷҷатҳо стратегияи динамикии давлатро муайян карда, истифодаи калимаи «муқовимат»-ро ба ҷои «мубориза» пеш гирифтаанд, ки маънои васеътар, аз ҷумла пешгирии барвақтии ҷиноятҳоро дорад.
Хизматрасониҳои нақлиётӣ ва инфрасохтори соҳавӣ ҳамеша яке аз объектҳои ҳассос ба шумор мераванд. Аз ин рӯ, Хадамоти давлатии назорат ва танзим дар соҳаи нақлиёт дар амалӣ намудани сиёсати давлатӣ оид ба муқовимат бо терроризм ва экстремизм нақши муҳим мебозад. Самтҳои асосии фаъолияти мо дар ин росто аз чанд унсур иборат аст:
- Тақвияти назорат дар нақлиёти мусофиркаш ва борбардор: Назорати қатъии қоидаҳои бехатарӣ, пешгирии интиқоли ғайриқонунии маводҳои хавфнок ва пошхуранда тавассути воситаҳои нақлиёти автомобилӣ ва роҳи оҳан.
- Корҳои фаҳмондадиҳӣ дар байни ронандагон ва кормандони соҳа: Аксари ронандагоне, ки ба мусофиркашии байналмилалӣ ва дохилӣ машғуланд, метавонанд бо табақаҳои гуногуни одамон рӯ ба рӯ шаванд. Гузаронидани ҷаласаҳо ва корҳои профилактикӣ бо онҳо баҳри баланд бардоштани ҳушёрии сиёсӣ ва касбӣ зарур аст.
- Пешгирии ҷалби ҷавонони соҳа ба фазои виртуалӣ: Имрӯз шабакаҳои иҷтимоӣ (Telegram, WhatsApp, TikTok) ба силоҳи асосии мубаллиғони интернетӣ табдил ёфтаанд. Хадамоти мо кӯшиш ба харҷ медиҳад, ки дар байни мутахассисони ҷавони соҳаи нақлиёт корҳои идеологиро пурзӯр намуда, моҳияти пучу харобкоронаи гурӯҳҳои террористиро фош созад.
Муқовимат бо экстремизм ва терроризм танҳо вазифаи мақомоти ҳифзи ҳуқуқ нест, балки муборизаи умумихалқӣ ва вазифаи муқаддаси ҳар як фарди соҳибватан, аз ҷумла ҳар як корманди соҳаи нақлиёти кишвар мебошад. Танҳо дар заминаи ваҳдати миллӣ, ҳушёрии сиёсӣ, ватандӯстии ҳақиқӣ ва иҷрои қатъии талаботи қонунгузорӣ мо метавонем амнияти миллиро ҳифз намуда, ояндаи дурахшони Тоҷикистони азизро таъмин созем.
Ҳифзи ВАТАН — масъулияти ҳар як шаҳрванд аст!
